علل و عوارض آسیب تروماتیک مغزی

ترومای مغزی

آسیب تروماتیک مغزی می تواند زمانی رخ دهد که یک ضربه ناگهانی یا شدید به سر منجر به رسیدن آسیب به مغز و ایجاد اختلال در عملکرد آن شود. در ایالات متحده و جاهای دیگر، این آسیب علت اصلی زمین گیری و مرگ است. با برخورد به مغز در قسمت داخلی جمجمه، ممکن است کوفتگی مغز، پارگی رشته های عصبی و خونریزی ایجاد شود. اگر جمجمه شکسته شود، ممکن است یک تکه شکسته از جمجمه به بافت مغز نفوذ کند.

علل آسیب تروماتیک مغزی شامل سقوط، صدمات ورزشی، زخمی شدن توسط گلوله، خشونت فیزیکی و تصادفات جاده ای و برخی موارد دیگر است.

مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری ها آسیب تروماتیک مغزی را به عنوان “اختلال در عملکرد طبیعی مغز که می تواند در اثر ضربه، فشار، برخورد شدید یا حرکت ناگهانی سر، یا آسیب نافذ به سر ایجاد شود” تعریف می کنند.

شدت علائم به این که کدام قسمت از مغز تحت تأثیر قرار گرفته است، به یک نقطه خاص وارد شده یا در یک ناحیه گسترده اتفاق افتاده، و میزان آسیب بستگی دارد.

در موارد خفیف ممکن است سرگیجه موقتی و سردرد ایجاد شود. آسیب جدی ناشی از ضربه مغزی می تواند منجر به بیهوشی، فراموشی، معلولیت، کما، مرگ یا اختلال طولانی مدت شود.

بر اساس تخمین مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری ها در سال 2013، آسیب مغزی ناشی از ضربه منجر به مرگ حدود 50،000 نفر از افراد شد. در سال 2012، تعداد 329،290 نفر از افراد زیر 19 سال برای درمان آسیب تروماتیک مغزی ناشی از فعالیت ورزشی یا تفریحی نیاز به درمان اضطراری داشتند. والدین، سرپرستان و معلمان باید اطمینان حاصل کنند که کودکان به درستی تحت نظارت هستند، و از تجهیزات ایمنی مناسب در هنگام ورزش و سایر فعالیت ها استفاده می کنند.

علائم

علائم و نشانه های آسیب تروماتیک مغزی ممکن است بلافاصله در عرض 24 ساعت ظاهر شوند یا ممکن است چند روز یا چند هفته پس از آسیب دیده شوند. گاهی اوقات علائم ظریف هستند. ممکن است شخصی متوجه مشکلی شود، اما آن را مرتبط با آسیب نداند. به نظر می رسد برخی از افراد پس از آسیب مغزی هیچ علامتی ندارند، اما وضعیت آن ها بعداً بدتر می شود. در کل، اثرات آن می تواند جسمی و روانی باشد.

علائم فیزیکی

آثار فیزیکی اولیه شامل کبودی و تورم است. افزایش فشار در مغز می تواند باعث موارد زیر شود:

  • آسیب به بافت مغز، هنگامی که به جمجمه فشار می آورد، یا زمانی که قسمتی از مغز به قسمت دیگر فشار می آورد.
  • فشار بر عروق خونی، کاهش توانایی آن ها در تأمین اکسیژن و مواد مغذی ضروری سلول های مغزی.

خونریزی داخلی

علائم خونریزی داخلی شامل کبودی پشت گوش یا اطراف چشم است. این علائم می توانند به طور بالقوه نشان دهنده آسیب شدید یا تهدید کننده زندگی باشند. در صورت مشاهده این علائم فرد نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارد.

علائم دیگری که ممکن است نشان دهنده آسیب شدید باشد، عبارتند از:

  • از دست دادن هوشیاری
  • تشنج یا انقباض غیرعادی عضلات
  • استفراغ مکرر
  • لکنت زبان
  • ضعف یا بی حسی در بازوها، دست ها یا پاها
  • پریشان حالی
  • از دست دادن تعادل
  • مردمک های گشاد شده
  • ناتوانی در بیدار شدن از خواب
  • سردرد شدید

علائم و نشانه های زیر نیز می تواند نشان دهنده نیاز فوری به مراقبت باشد:

  • سرگیجه
  • تغییرات خلقی
  • مشکلات حافظه
  • ناتوانی در به خاطر آوردن آنچه قبل یا بعد از حادثه اتفاق افتاده است
  • خستگی و بی حالی
  • به راحتی گم شدن
  • سردردهای مداوم
  • درد مداوم در گردن
  • کندی در فکر کردن، صحبت کردن، خواندن یا بازی کردن
  • بدخلقی، به عنوان مثال احساس ناراحتی یا عصبانیت بدون هیچ دلیل مشخصی به طور ناگهانی
  • تغییر الگوی خواب، مانند خواب بیشتر یا کمتر از حد معمول، یا مشکل در خواب
  • حواس پرتی سریع
  • افزایش حساسیت نسبت به نور یا صداها
  • از دست دادن حس بویایی یا چشایی
  • حالت تهوع
  • وزوز گوش یا زنگ زدن گوش

این علائم ممکن است به یکباره، ظرف چند ساعت یا دیرتر ظاهر شوند. فردی که دچار آسیب تروماتیک مغزی شده است اما ظاهراً هیچ علامتی ندارد، باید به مدت 24 ساعت تحت نظارت دقیق قرار گیرد. زیرا علائم آسیب ممکن است فوری و در همان لحظه ظاهر نشوند.

هر کسی که علائم فوق را حتی چند روز یا چند هفته پس از آسیب مغزی تجربه کرد، باید به پزشک مراجعه کند.

Pexels/ Traumatic brain injury

انواع آسیب تروماتیک مغزی

دو نوع اصلی آسیب مغزی وجود دارد: باز و بسته. در آسیب دیدگی مغزی باز، جمجمه شکسته می شود. در حالی که در یک آسیب مغزی بسته، چنین نیست.

طبقه بندی های بیشتر شامل موارد زیر است:

ضربه مغزی: ضربه مستقیمی که ممکن است باعث از دست دادن هوشیاری شود. و رایج ترین منبع آسیب تروماتیک مغزی است. اغلب خفیف است، اما می تواند کشنده باشد.

کوفتگی بدون پارگی پوست: هنگامی که ضربه مستقیم باعث خونریزی موضعی در مغز می شود، احتمالاً منجر به لخته شدن خون می شود.

آسیب آکسونی منتشر: این آسیب به علت تکان ناگهانی یا چرخش شدید سر ایجاد می‌شود . هنگامی‌که سر به طور ناگهانی و شدید حرکت می کند، بدون اینکه به چیزی برخورد کند، افزایش و کاهش ناگهانی سرعت می‌تواند منجر به آسیب مغزی شده و موجب پارگی آکسون ها شود.

آسیب نافذ: هنگامی که یک جسم تیز وارد مغز می شود.

مشکلات شناختی ناشی از آسیب تروماتیک مغزی

افراد با ضربه مغزی متوسط تا شدید ممکن است برخی مشکلات شناختی را تجربه کنند، برخی از این مشکلات عبارتند از ناتوانی در:

  • تمرکز، استدلال و پردازش اطلاعات
  • ارتباط کلامی و غیر کلامی
  • قضاوت در مورد شرایط
  • انجام همزمان چند کار
  • به خاطر سپردن چیزها در زمان کوتاه
  • حل مشکلات
  • سازماندهی افکار و ایده های خود
  • مشکلات عصبی بلند مدت: همچنین شواهد فزاینده ای آسیب تروماتیک مغزی را با افسردگی، آلزایمر، بیماری پارکینسون و سایر بیماری های شناختی و عصبی مرتبط می دانند.

درمان

در موارد خفیف آسیب مغزی، علائم معمولاً بدون درمان برطرف می شوند. با این حال، آسیب تروماتیک مغزی مکرر و خفیف می تواند خطرناک یا کشنده باشد. به همین دلیل استراحت و اجتناب از مواجهه بیشتر تا زمانی که پزشک اجازه ندهد، ضروری است.

موارد شدیدتر مستلزم بستری شدن در بیمارستان، و احتمالاً همراه با مراقبت های ویژه است. هدف از مراقبت های ویژه تثبیت وضعیت بیمار و جلوگیری از بدتر شدن شرایط فرد است. این کار شامل اطمینان از باز بودن راه هوا، تامین هوا و اکسیژن و حفظ فشار خون می باشد. در صورت لزوم، ممکن است از دارو برای کنترل علائم استفاده شود.

  • آرام بخش: می تواند از تحریک و فعالیت بیش از حد عضلات جلوگیری کرده و به تسکین درد کمک کند. نمونه ای از این نوع داروها پروفانول است.
  • تسکین دهنده درد: ممکن است از مواد افیونی مانند مرفین استفاده شود.
  • دیورتیک ها: این دسته از داروها دفع ادرار را افزایش می دهند و میزان مایع در بافت را کاهش می دهند. دیورتیک ها به صورت داخل وریدی تجویز می شوند. مانیتول رایج ترین دیورتیک برای بیماران آسیب تروماتیک مغزی است.
  • داروهای ضد تشنج: فردی که آسیب مغزی متوسط تا شدید را تجربه کرده است ممکن است تا یک هفته پس از حادثه دچار تشنج شود. داروها ممکن است از آسیب مغزی بیشتر ناشی از تشنج جلوگیری کنند.
  • داروهای ایجاد کننده حالت کما: در طول کما، فرد به اکسیژن کمتری نیاز دارد. گاهی اوقات در صورتی که رگ های خونی نتوانند مقدار کافی غذا و اکسیژن را برای مغز تامین کنند، ممکن است عمداً حالت کما ایجاد شود.

عمل جراحی

ممکن است در برخی موارد جراحی لازم باشد.

از بین بردن هماتوم: خونریزی داخلی می تواند باعث جمع شدن خون لخته شده در قسمتی از مغز شود، و فشار بر بافت مغز را بدتر کند. جراحی اورژانسی می تواند هماتوم بین جمجمه و مغز را برداشته، فشار داخل جمجمه را کاهش داده و از آسیب مغزی بیشتر جلوگیری کند.

ترمیم شکستگی جمجمه: هر قسمتی از جمجمه که شکسته شده و به مغز فشار بیاورد نیاز به جراحی دارد. شکستگی های جمجمه که به مغز فشار نمی آورند، معمولاً خود به خود بهبود می یابند. نگرانی اصلی در مورد شکستگی جمجمه این است که نیروهایی به اندازه کافی قوی که باعث ایجاد آن شده اند، ممکن است بعدها منجر به آسیب های بیشتر و زمینه ای شوند.

ایجاد منفذی در جمجمه: اگر سایر مداخلات مؤثر واقع نشوند، این کار می تواند فشار داخل جمجمه را کاهش دهد.

نحوه جلوگیری از بروز آسیب

برخی نکات می توانند خطر ابتلا به آسیب تروماتیک مغزی را کاهش دهند. برخی از این نکات عبارتند از:

  • هنگام رانندگی یا مسافرت با ماشین همیشه از کمربند ایمنی استفاده کنید
  • کودکان باید از محافظ های مناسب برای سن و اندازه خود استفاده کنند
  • هرگز بعد از نوشیدن الکل رانندگی نکنید
  • هنگام ورزش یا استفاده از وسیله نقلیه ای که وقوع حادثه هنگام استفاده از آن می تواند منجر به آسیب رسیدن به سر شود، از کلاه ایمنی استفاده کنید
  • دستگیره های فلزی را در حمامی که افراد مسن از آن استفاده می کنند، نصب کنید
  • در کف جاهایی که ممکن است خیس شوند از تشک های ضد لغزش استفاده کنید
  • در صورت وجود کودکان در اطرافتان، محافظ پنجره و درهای ایمنی را روی پله ها نصب کنید
  • اطمینان حاصل کنید که مکان های بازی از یک سطوح دمپر ضربه مانند مالچ چوبی ساخته شده است

بیشتر بخوانید: تأثیر شرکت در فعالیت های اجتماعی بر عملکرد مغز افراد مسن

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.